De eenzaamheid van het westen (boek)

Momenteel ben ik aan het lezen in het door uitgeverij De Geus uitgegeven boek ‘De eenzaamheid van het westen’ (2010), geschreven door de Vlaamse schrijfster Johanna Spaey, de Belgische, oudere lookalike van Ilse DeLange.

Gemankeerde en (lichamelijk, sociaal, maatschappelijk, emotioneel en psychisch) gehavende mensen. Een gemankeerde en gehavende tijd. Gemankeerde en gehavende relaties. Gemankeerd en gehavend leven. Daar gaat het boek over! Alsmede over rauwe lust en mensen die de liefde verachten, misbruiken, ontwijken, onderwaarderen, niet aan kunnen en/of uitlachen, emotionele eenzaamheid en verlatenheid (verstoting, nergens bij horen), levenspijn, levenskracht (overlevingsinstinct) en het gebrek aan de zo benodigde en gewenste, verlangde egale liefde (waardering, gezien worden zoals je bent, een verrukking die niet tijdelijk en kunstmatig is).

Het is geen boek dat probeert te troosten, verzachten, relativeren en verblijden. Het is een boek dat de lezer met de neus diep in de emotionele en psychische wonden van de mensen drukt, en in de stinkzalf. Het is leesvoer dat een fel licht laat schijnen op de donkere schaduwen die hier en daar zo donker zijn dat ze haast onzichtbaar maar wel heel deprimerend zijn.

Een buitengewoon scherpzinnige weergave van een weerbarstige werkelijkheid die zich niet laat polijsten. Hoewel het een roman is, gedeeltelijk non-fictie, twijfel ik er niet aan dat er – met name betreffende gevoelens – autobiografische elementen in het boek zitten.

Zonder teveel te verklappen in het kort het verhaal: een in Canada opgegroeide en woonachtige schilderes, dochter van naar Canada geëmigreerde ouders uit de lage landen, schildert in opdracht het na-oorlogse Vlaanderen (na de Eerste Wereldoorlog), het land van met name haar moeder. Iedereen die ooit door Vlaanderen en Noord-Frankrijk heeft gereisd, heeft gezien en gemerkt hoe die Eerste Wereldoorlog – waarin Nederland doofstom wilde blijven – daar als een eeuwige mistdeken over het land hangt. Het is er bezaaid met graven en monumenten ter herinnering aan de helden en slachtoffers van 1914-1918, als de grenspalen van het fatsoen en de moed.

De schilderes stond er als kind alleen voor en had op jonge leeftijd al veel te veel verantwoordelijkheden en lasten, maar heeft wel een paar mensen – mannen – en een aantal honden die op hun eigen wijze onvoorwaardelijk om haar geven, al lijkt of is iedereen verknipt. Heel mooi vind ik de hier en daar dominante rol van de hond(en) van de hoofdrolspeelster in het boek. Dat kom je in de literatuur vreemd genoeg niet zo heel vaak en zo goed beschreven tegen, terwijl een huisdier een ontzettend bepalend wezen in en van je dagelijkse bestaan kan zijn.

Herinneringen en hunkeringen lopen in het boek, net als in het echte leven (dit boek gaat over het echte leven), als een rode draad van bladzijde 1 naar bladzijde 250.

De lelijkheid van het bestaan en van mensen is door Spaey buitengewoon mooi opgeschreven. Er staan zo ontzettend veel mooie zinnen in het boek… Op de achterflap staat dan wel dat het boek leest als een trein en de letterverzameling houdt inderdaad een aangenaam tempo en de aandacht vast, maar heel makkelijk leesvoer is het nou toch ook weer niet: meestal moet je heel goed opletten wat er nou precies staat. Makkelijk weg te kauwen en door te slikken zijn de hoofdstukken niet. Spaey heeft immers geen scheurkalender geschreven, maar met veel vakmanschap en genialiteit een gedegen, diep gelaagde roman.

Net als mijn ware leven zo dikwijls (ik ben altijd voorbereid op het ergste en er galmen iedere dag opnieuw dwarse leegte en stekende levenspijn in m’n binnenste) stemt dit werk me niet vrolijk. Het is genadeloos hard, zonder enige versluiering.

Na het lezen van ‘De eenzaamheid van het westen’ heb ik even geen behoefte meer aan het lezen van een boek, want ik heb juist troost nodig, al huist de troost van dit boek in de klasse van de zinnen (maar ik heb vrolijke troost nodig). Ik moet dit eerst laten bezinken en verwerken voordat ik weer kan  gaan lezen. Dit werk dien ik eerst weg te spoelen met wat luchtigheid en emotionele rust…

Maar het is een buitengewoon boeiend verhaal dat op een bijzonder knappe, kundige wijze is verwoord. Ik weet nochtans niet of ik nog een Spaey aan durf… en wil.

http://www.rolanddanckaert.nl

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s