John Lennon ging gebukt onder onzekerheid

Beatles-voorman John Lennon, in 1980 vermoord toen hij veertig jaar was, stond altijd bekend als brutaal, buitenissig en bedreven in het bespelen en gebruiken van de media. Wat veel mensen niet weten, is dat hij gebukt ging onder onzekerheid, angsten en dodelijke verlegenheid.

door Roland Danckaert

Hoewel zijn gedrag in de openbaarheid anders deed vermoeden, was John Lennon diep van binnen een heel onzekere man die gebukt ging onder zijn verlegenheid en angsten. Voor zover we weten niet onder angststoornissen, maar wel onder scherpe gevoelens van bangheid.

In een interview met Jann Wenner van het muziekblad Rolling Stone haalde John Lennon aan het einde van 1970 herhaaldelijk zijn vreselijke verlegenheid aan. Zo zei hij in het interview: ” Ik heb een aanleiding nodig om ergens heen te gaan, want anders  ben ik te nerveus.” Als die aanleiding er was om iets te ondernemen, dan moest Lennon zichzelf kalmeren om zijn zenuwen in bedwang te kunnen houden.

“Omdat ik erg verlegen ben en om talloze andere redenen had ik het niet erg begrepen op musici,” vervolgde Lennon openhartig over zijn Beatles-tijd, en specifiek over de plaatopnames waarbij gebruik werd gemaakt van studiomuzikanten. “Ik had er een hekel aan om daar twintig musici te zien zitten en te vertellen wat ze doen moesten.”

Zo kennen de meeste mensen John Lennon helemaal niet. Tijdens de performances met zijn band en tijdens media-optredens was hij juist meestal de meest uitgesproken Beatle, altijd in voor een geintje of een opzienbarende quote. Natuurlijk was Lennon van nature geestig en opstandig, maar er was nog een andere kant van hem: zijn verlegenheid die gepaard ging met grote nervositeit en angsten. Nu zouden we misschien zeggen, dat de Liverpooler hoog sensitief was: heel gevoelig en tegelijkertijd heel intelligent en rationeel, heel intens bovendien.

Lennon – een fervent zwemmer en zeiler – was schuchter in het bijzijn van mooie vrouwen en kon dan, bij de eerste kennismaking, vaak geen woord uitbrengen. Hij voelde zich snel ongemakkelijk als hij niet op zijn eigen terrein was. Bij opnames met Bob Dylan voelde hij zich niet op zijn gemak, vertelde hij. Het was immers niet zijn eigen territorium en eigen project. Alles wat nieuw en spannend was, vond hij sowieso eng.

Dat staat in schril contrast met zijn drank- en drugsmisbruik. Lennon was niet vies van alcohol, speed, heroïne (niet spuiten), cocaïne, marihuana en LSD. In het genoemde interview gaf de zanger/gitarist/songwriter/schrijver/tekenaar toe dat hij drugs en drank tot zich nam alsof het dagelijkse boterhammen waren, en dat hij door al die beneveling nog maar heel weinig kon voelen, zelfs als een goede bekende van hem was gestorven.

De junk kon behalve creatief erg agressief en bot worden van die drank en drugs. Pas vanaf 1975 – toen Lennon zich terugtrok uit de muziekscène en huisvader werd – kickte hij helemaal af, zelfs cold turkey. Chocolade was nog zijn enige verslaving, behoudens dan seks, Yoko, hun zoon Sean en de muziek.

Lennon was nieuwsgierig, vooral naar wat verlichting kon brengen. Mede daardoor zocht hij zijn heil in drank en drugs. En natuurlijk om zijn pijn te verdoven: “Pijn maken we alsmaar door. Je wordt in pijn geboren. Pijn is waar we het grootste deel van de tijd in zitten.” Lennon beschreef het leven vooral als een kwestie van overleven.

De in 1940 geboren muzikant uitte die pijn en twijfels maar ook zijn positievere gevoelens in zijn solowerk heel nadrukkelijk- zoals in het lied Scared en Look at me, maar zelfs al in enkele Beatles-songs die hij schreef, zoals Help!, I’m a loser, In my life en Strawberry Fields.

Deze autobiografische songs lagen hem naar eigen zeggen het meest na aan het hart, omdat ze eenvoudigweg waar waren, eerlijk en een weergave van zijn realiteit. “Dat waren allemaal persoonlijke nummers. Ik schreef steeds over mezelf als ik de kans kreeg. Ik hou van ‘eerste persoon-muziek’. Vanaf mijn eerste solo-album heb ik alles over mezelf geschreven en zo werk ik het liefst. Ik ben het ZELF, en niemand anders. En dus hou ik ervan. Het gaat over mijzelf en ik weet echt van niks anders iets af.”

De laatste vijf jaar van zijn leven had John Lennon het veel fijner. Hij was gelukkig met Yoko en Sean, was clean en stond niet meer bloot aan veel stress. Zijn leven daarvoor was nooit makkelijk geweest met ouders die niet voor hem wilden of konden zorgen, zijn op zich lieve moeder die tamelijk jong overleed en zijn harde tante/pleegmoeder Mimi.

Lennon – een ware liefhebber van zwarte muziek en van rock ’n roll – vertelde in Rolling Stone dat hij het meeste genoot van de marathon-optredens in de beginjaren van The Beatles. Hij vond zijn groep een echte podiumband die in een ongedwongen sfeer tot geweldige live-prestaties kon komen. Daar genoot hij van. Improviseren was helemaal zijn ding. En uit zijn dak gaan.

Maar hij wilde ook wereldberoemd worden, beroemder dan zijn voorbeeld/inspirator Elvis Presley. Om die roem te kunnen vergaren, liet hij zijn Beatles omturnen door manager Brian Epstein in een nette jongens-groep met nette kapsels en nette kleren. De super commerciële en dominante platenmaatschappij, de hysterische fans, de korte, voorgeprogrammeerde optredens (eindeloze herhalingen van steeds dezelfde hits), de voortdurende confrontatie met gehandicapten en geesteszieke fans in de kleedkamers en de aanhoudende achtervolgingen door de media… Lennon werd er gek van.

“Als ik godverdomme visser zou kunnen wezen, zou ik het wel willen, weet je,” zei Lennon in RS. “Er is geen lol aan om artiest te zijn. Het is een marteling. Al die klerelijers die ons uitmelken tot we kapot zijn, het enige wat we kunnen doen, is ons gedragen als circusdieren. Ik heb er de pest aan om artiest te wezen, ik bedoel, ik heb er de pest aan om voor klotige idioten op te treden die er niks van af weten. Ze kunnen niet voelen; ik ben degene met het gevoel, omdat ik degene ben die het uitdrukt. De plaats van hun leven (de fans) wordt door mij en andere artiesten ingenomen. Ik wou dat ik visser was. Zalig zijn de onwetenden, of zoiets. Als je onwetend bent, dan is er geen pijn…  misschien ook wèl, maar zo druk ik het uit.”

En dan zat J.L. voor zijn gevoel ook nog eens gevangen in een veel te burgerlijk huwelijk met een vrouw (Cynthia) die geen uitdaging voor hem was, terwijl hij zich zo machtig waande als God en belachelijk veel geld verdiende en spendeerde. Komt nog bij dat Paul McCartney en hij lang niet altijd op één lijn zaten en dat botste ondanks de innige samenwerking en vriendschap meermaals, zeker toen Paul na de dood van de manager de baas ging spelen over de groep en steeds meer zijn zin door wilde drukken.

Lennon was vaak een gekweld mens. Hij was in die tijd (1970/1971) nog steeds verslaafd, de Amerikaanse regering probeerde hem tijdens een jarenlange treiterspionage en juridische procedure het land uit te zetten, terwijl hij zich in New York zo thuis voelde (alhoewel hij later had willen verhuizen naar de Ierse kust of het Engelse platteland) en hij was van karakter gewoon iemand die heel veel voelde en (na)dacht, veel intens ervoer.

Zijn relatie met de maatschappij en mensheid was vaak slecht. Al op school had Lennon het gevoel dat hij door de leraren niet op waarde werd geschat en niet werd gezien. Zijn tante/pleegmoeder Mimi gaf er nooit blijk van trots te zijn op wat hij deed en had bereikt, de uitzinnige fans boezemden hem angst in, hij knapte af op politici maar ook op de alternatieve revolutionairen, de belastingdienst was niet bepaald zijn vriend en platenbonzen, managers en collega-musici verfoeide hij dikwijls.

Ergens in het interview noemde Lennon zijn collega, vriend en rivaal Paul McCartney STABIELER dan hij en dan George Harrison. Paul was commerciëler ingesteld en maakte dan ook veel commerciëlere liedjes (vandaar dat Paul meer A-kanten op zijn naam heeft staan) en kon van nature beter omgaan met de druk, de roem en de aandacht.

Paul genoot van het sterrendom, terwijl Lennon weliswaar trots was dat hij het zo ver had geschopt en Elvis voorbij had gestreefd maar bijvoorbeeld urenlang moest overgeven voor een optreden. “Ik ben nog steeds zo nerveus voor een optreden. Ik geloof niet dat ik het nog vaak zal doen, het is de spanning niet waard. Ik wil niet al te vaak voor mensen optreden.”

Natuurlijk moet het genoemde interview met Rolling Stone deels in de situatie en tijd worden geplaatst waar Lennon toenmaals in verkeerde. Hij had zijn buik vol van de Beatles-dwangbuis, was nog steeds verslaafd of impulsieve grootgebruiker en hij zei dat hij George, Ringo en Paul lief had maar nooit zou kunnen vergeven dat ze Yoko zo slecht behandelden, negeerden en harteloos bekritiseerden in haar eigen bijzijn.

Lennon had toen nog (lang) niet de rust gevonden van en was nog niet zo ontspannen als in zijn laatste vijf jaar. Het was hem niet gegeven om een lange verlenging aan die laatste vijf jaar vast te plakken.

Persoonlijk herken ik heel erg veel in de woorden, de beleving en de zienswijze van Lennon. We hebben enkele heel treffende overeenkomsten. Hij voelt voor mij haast als een bondgenoot of lotgenoot, of hoe je het ook maar wilt noemen. Misschien zouden we elkaar helemaal niet hebben gelegen, maar in de artiest-fan-‘relatie’ die ik nou eenmaal met hem heb of kan hebben, voel ik hem als heel erg dichtbij.

Op Yoko na waren er heel weinig mensen die Lennon echt konden volgen en begrijpen, die begrepen wat hij bedoelde en voelde, die het met hem eens waren, die door hadden hoe hij van binnen écht was en wat hem écht bezield en benauwde.

Ik voel vaak hetzelfde als wat hij voelde en verwoordde in interviews en zijn songs. Het kost me geen enkele moeite om Lennon te begrijpen.

Maar ik ben zelf dan ook verlegen, nerveus, bangig, onzeker, gekweld, gelukkig, creatief, gevoelig, rationeel, filosofisch en anders(denkend) dan menigeen.

 

 

 

 

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s