De val van atlete Ria Stalman

In de jaren zeventig en tachtig keek ik – geboren en getogen sportfanaat – met bewondering naar de prestaties van kogelstoter en discuswerper Ria Stalman (die eruit zag als een man van staal: Staalman). Het kwam immers niet zo heel vaak voor dat een Nederlandse sportster de beste van de wereld was in haar disciplines. Maar sinds Stalman, begin dit jaar, heeft bekend dat ze in de zeer succesvolle herfst van haar carrière doping gebruikte, kan ze bij de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie alleen nog maar rekenen op straf en hoon.

In januari 2016 bekende Stalman in het tv-programma Andere Tijden Sport dat ze gedurende de laatste 2,5 jaar van haar atletiek-carrière, tijdens zware trainingsperiodes, prestatieverhogende middelen heeft ingenomen, mede om de concurrentie aan te kunnen gaan met de ‘doping’-atletes uit Noord-Amerika en Oost-Europa. Het gaat hier om het gebruik van anabole steroïden die ook haar in staat zouden hebben gesteld om beter en sneller te herstellen van een inspanning.

Stalman won in 1984 goud bij het discuswerpen op de Olympische Spelen in Los Angeles. Veel atleten uit het Oostblok waren vanwege een boycot uitgesloten van deelname en dat stelde de in Delft geboren Nederlands Sportvrouw van 1984 in staat om in The Golden State het goud te pakken bij het discuswerpenMeteen hierna, op 32-jarige leeftijd, stopte Stalman – wier zus Anneke een nationaal kampioen veldlopen en middellange afstanden was – met topsport en werd ze onder andere atletiek-commentator bij NOS Studio Sport.

Stalman – in 1985 geridderd in de Orde van Oranje-Nassau – werd bijna haar hele carrière verdacht en beschuldigd van dopinggebruik (door een trainingsmaatje, concurrenten en ex-trainers), maar het werd nimmer bewezen. Blijkbaar vond de Zuid-Hollandse het begin dit jaar alsnog tijd worden om zichzelf van de last van de leugen en het bedrog te bevrijden door op te biechten dat ook zij van de verboden middelen had gesnoept. De Atletiekbond trok meteen na deze bekentenis haar onderscheiding KNAU-Lid van Verdienste (1984) in. Een paar weken geleden schrapte de bond haar nationale record discuswerpen (71,22 meter) uit de boeken, net als een aantal van haar andere prestaties uit die laatste periode van haar sportloopbaan. Stalman, die tijdens haar carrière veel tegenwerking en onwil ondervond van de Nederlandse Atletiekunie en daardoor naar Amerika verkaste, heeft de consequenties aanvaard. Ze kan ook niet veel anders.

Wat kunnen we er verder nog over kwijt? Ik vraag me af of maar geloof dat Stalman ondanks haar val, de harde opstelling van de atletiekbond en haar geschonden blazoen blij of beter geschreven opgelucht is, dat ze haar dopinggebruik heeft bekend. Eindelijk schoon. Een schoon geweten althans. Blijkbaar is dat uiteindelijk, op de langere termijn en tijdens het post-sportieve tijdperk, toch nog belangrijker dan eer, roem, je naam in de recordboeken en aanzien.

Nu R.S. al zo lang niet meer actief is in de topsport en dus op grotere afstand staat van haar voorbije carrière telt het geweten zwaarder dan de rest. Als topsporter zit je in een roes. Alles draait om winnen, records verbreken, op het podium komen te staan, de beste worden, de concurrentie aftroeven. Daar doe en laat je alles voor. Als het moet, speel je zelfs vals, zeker als bijna al die anderen dat ook doen. Want die anderen doen dat ook echt allemaal. In die tijd waren de dopingcontroles nog niet zo goed. Het was heel gemakkelijk om aan dat verboden spul te geraken. De verleiding was groot.

Voor de topsporters van nu is het verhaal van Stalman hopelijk een wijze les. Vals spelen, is het niet waard. Vroeg of laat gaat het bedrog aan je knagen en komt het op de een of andere manier uit. Alleen al de constante verdachtmakingen en geruchten dat je gebruikt, zijn een hel en een smet. De grootste uitdaging van topsporters van nu is misschien nog wel om de verleiding te weerstaan om doping te gebruiken, mee te doen aan (dubieuze) weddenschappen en/of je te laten omkopen. Zodat je in elk geval zelf weet dat je alles eerlijk hebt gedaan en je wat dat aangaat niets te verwijten valt, dat eventuele geruchten, beschuldigingen en verdachtmakingen onterecht zijn. Dat je niet constant bang hoeft te zijn dat je wordt gepakt, dat het uitkomt. Gun jezelf die rust! Het is zoveel meer waard dan een sportprijs en dat kloten-geld: je komt toch ook niet om van de honger als je het podium niet haalt?!

Beter zevende worden en het zuiver houden dan eerste, tweede of derde worden met vals spelen. Want iemand die goud heeft gehaald, maar wordt ontmaskerd of zichzelf bloot geeft als een bedrieger, heeft minder gewonnen en meer verloren dan iemand die geen prijzen heeft gepakt, maar het spel eerlijk heeft gespeeld.

Als topsporter is het nochtans verdomd moeilijk om de verderfelijke verleidingen te weerstaan. Je eigen ambities en eergevoel, geld, sponsoring, de media, de fans, de koning en zijn gezin op de tribune en de wetenschap dat je – als je geluk hebt – maximaal 15 jaar topsport kan bedrijven… dat maakt het allemaal heel hectisch en stressvol.

Tot slot de KNAU. Misschien zelf ook niet allemaal zuivere koffie, ik weet het niet. Wellicht hypocriet. Mogelijk was een wat meer begripvolle, persoonlijke en warme benadering van de KNAU naar Stalman toe meer op z’n plaats geweest. Je hebt wel met een mens te maken. Een mens dat niet de enige was die haar lichaam een handje hielp. Vrijwel elke voetballer maakt weleens hands.

Toch kan ik begrijpen waarom de bond Stalman reglementair zo hard aanpakt. De Atletiekunie wil hiermee een signaal afgeven aan andere topsporters: hou de topsport schoon! Spieken wordt nou eenmaal bestraft, dat is op school al zo. Foetelen, kan een leuk foefje zijn, maar het gaat zelden voor altijd goed.

Als wij met de gymles op school atletiek kregen en met speren, kogels en discussen moesten gooien of ver of hoog moesten springen, dan had ik altijd een dubbel gevoel: ik vond het leuk om te doen, zoals ik – op turnen en zwemmen na (omdat ik dat echt niet kan) – bijna alle sporten leuk vind om te doen, maar ik was er niet zo goed in, en kreeg toch een cijfer voor mijn tegenvallende prestaties. Een mager compassie-zesje meestal. In de (top)sport is er niets mooiers dan ongeacht de prestaties plezier hebben, ervan genieten. Maar als dat genieten en plezier samengaan met topprestaties, dan is dat natuurlijk werelds.

Als ik me Ria Stalman toen en nu voor de geest haal, dan heb ik nooit dat plezier bij haar gevoeld, gehoord en gezien. Altijd die verbetenheid om te willen en moeten presteren… Wat zonde van zo’n mooi tijdverdrijf als sport. Gezond is topsport niet, dat is algemeen bekend. It’s over the edge. It’s too much, too long, too heavy.

Maar als je geluk hebt, dan heeft je topsport-beoefening geen (heel) nare gevolgen gehad voor je gestel. En voor je welzijn. Maar dat plezier, dat genieten, zou verplicht moeten worden. Je hebt dat ook met muzikanten die tijdens hun optreden echt zelf genieten. Dat is het mooiste wat er is. Dat werkt aanstekelijk, inspirerend. Daar is een zekere ontspanning voor nodig, een gezonde spanning.

Dat verbeten bekkie van Stalman altijd… als kind zag en voelde ik dat al. Presteren leidt niet altijd tot meer plezier, en al zeker niet als de prestaties door oneerlijkheid tot stand zijn gekomen.

Ik vind het al met al een droevige, trieste bedoening. Toen Ria Stalman haar verhaal deed in Andere Tijden Sport oogde ze nog steeds zo verbeten, zo niet-gelukkig, zo bezwaard als toen ze vroeger met haar discus gooide of verslag deed van een sportevenement. Deze grote sportvrouw had een beter lot verdiend… Maar misschien is het allemaal (foute) interpretatie. Dat hoop ik dan maar voor haar. Misschien maak ik de schaduw groter dan dat-ie is…

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s