Tandenpoetsen al eeuwen in gebruik

Ruim voor de uitvinding van de (moderne) tandenborstel (eind achttiende eeuw) en van de tandpasta (midden negentiende eeuw) poetsten mensen reeds hun tanden.

Of de eerste mensen (als zijnde een soort) 200.000 jaar geleden of 40.000 jaar geleden tijdens de migratie vanuit Afrika naar Europa al aan mondhygiëne deden, is naar mijn weten niet bekend, maar volgens mijn digitale naslagwerken is de wetenschap er wel achtergekomen dat de Chinezen zeventien eeuwen voor de geboorte van de Joodse prediker en vredesactivist Jezus Christus van Nazareth reeds hun gebit reinigden door op één kant te kauwen van een houten takje waardoor een soort van borsteltje ontstond waarmee ze hun bijtertjes konden kuisen. Zeven eeuwen na de door de Romeinen vermoorde Jezus zou de islamitische denker, ‘politicus’ en zedenpreker Mohammed uit het toen al hoog ontwikkelde Mekka in Saoedi-Arabië deze vorm van gebitsreiniging sterk hebben aangeraden.

Er was in die tijd natuurlijk nog geen tandpasta. Maar er was wel al tandpoeder, met name in het oude Egypte waar de mensen een poederig mengsel bereidden van onder andere as, eierschalen en botjes en later van mint, gedroogde bloemen, anijs en peper waarmee de tanden werden schoongemaakt. Dat deden ze door hun vinger nat te maken en in de tandpoeder te dopen en vervolgens met die vinger over hun fijnkauwers te wrijven. De barbaarse maar hoogontwikkelde Romeinen verfijnden deze methode door geneeskrachtige kruiden met een aangename geur en smaak aan de substantie toe te voegen.

In Europa maakte men het gebit voor en na Christus op andere manieren schoon, zoals met een flinterdunne met zout of roet ingesmeerde linnen doek waarmee over de happertjes werd gewreven. Ook gebruikten de mensen in dat momentum bijvoorbeeld vogelveren of de stekels van stekelvarkens als tandenstokers. Zelfs in de zeventiende eeuw was het nog gebruikelijk om met zout de mond te spoelen en met een linnen doek de tanden te boenen. Mensen in de Middeleeuwen werden geadviseerd om met de mond open te slapen en na iedere maaltijd de mond te spoelen.

Uit dit alles blijkt dat mensen eigenlijk al heel vroeg bezig waren met lichaamsverzorging en met hygiëne, zelfs toen er nog geen hulpmiddelen waren zoals (commerciële) tandenborstels, flosdraden en tandenstokers, laat staan tandpasta.

Het waren trouwens wederom de Chinezen die de lijst aanvoerden als het ging om de mondverzorging, want zij introduceerden de eerste tandenborstels waarbij paardenharen om het bot van een os werden geregen. De spleetogen en rijsteters deden dit al vijf eeuwen totdat de Europeanen deze methode in de zeventiende eeuw overnamen. Een eeuw later was het de Brit William Addis die een soortgelijke maar iets meer geavanceerde tandenborstel ontwierp waarbij varkensharen door kleine gaatjes in een dierenbot werden geregen. Addis bouwde zijn in de gevangenis bedachte uitvinding zelfs uit tot een heuse tandenborstelonderneming die in omvang bleef groeien vanwege het grote succes. Mede hierdoor was de tandenborstel in bijna heel Europa een alledaags gebruiksartikel geworden in de negentiende eeuw.

In Amerika – dat wij toch altijd zien als het land waar veel ontwikkelingen beginnen en van waaruit veel ontdekkingen en gebruiken overwaaien naar ons – was het tandenpoetsen echter nog niet zo in zwang. Dat gebeurde zelfs pas na de Tweede Wereldoorlog. De Amerikaanse soldaten namen het Europese gebruik na de val van Hitler mee naar The States, zodat ook de yankees voortaan op een moderne manier hun tanden poetsten. Opmerkelijk eigenlijk, aangezien de eerste tandpasta’s in Amerika werden gemaakt en wel in het midden van de negentiende eeuw. Aan het einde van die eeuw werd het spul in tubes van de hand gedaan.

In Nederland werd in 1936 voor het eerst tandpasta verkocht, gemaakt door en in een Amersfoortse fabriek. Na de oorlog werd er fluoride aan de tandpasta toegevoegd, voor een frissere adem en om tandbederf te voorkomen.

Al deze wetenswaardigheden heb ik natuurlijk niet van mijzelf, maar via diverse bronnen op internet opgepikt en verwerkt tot dit verhaaltje.

Ikzelf vind het altijd heel bijzonder om te ontdekken hoe vroeg bepaalde hedendaagse gebruiken teruggaan in de tijd. Ik dacht altijd dat de vroegere mens zich totaal niet bezighield met bijvoorbeeld mondhygiëne en gebitsreiniging, maar het tegendeel is dus waar. Zeventien eeuwen voor Christus dus reeds. En daarvoor wellicht of zelfs allicht ook al, alleen is daar haast niets over bekend.

Bij zulke verslagen vraag ik me trouwens steevast af hoe in dit geval het tandenpoetsen zich zal ontwikkelen. Hoe doen de mensen over 2000 jaar dat? Helaas is de toekomst totaal niet in kaart te brengen en te pre-construeren zoals we de geschiedenis kunnen analyseren. Ik wou dat ik over 3000 jaar nog eens kon terugkomen om te kijken wat er gedurende al die millennia na mijn dood allemaal is gebeurd!

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s