De eerste muziek

Muziek is een grote bron van vreugde, genieting, herkenning en troost. Ik heb zelden iemand ontmoet die muziek niet heel mooi, fijn en belangrijk vindt. Maar wanneer en hoe is het maken van muziek eigenlijk ontstaan?

Het (muziek) lijkt iets te zijn dat alleen mensen maken. Dieren maken geluiden en kunnen reageren op muziek, maar volgens wetenschappers blijft dat allemaal heel functioneel en instinctief. Bij mensen heeft het te maken met emotie en met (doelbewuste) kunst.

Ritme, regelmaat en cadans zitten net als geluiden bij het levenspakket inbegrepen. Ons hart slaat ritmisch, we wandelen en rennen zelfs ritmisch en als we fluiten dan heeft het bijna altijd iets weg van de een of andere melodie, ook als het een zelfverzonnen deuntje is.

Muziek lijkt dus net zo oud te zijn als de mens, omdat de mens van nature nou eenmaal muzikaal is en omdat het leven uit ritme bestaat en wij met onze grotere en ontwikkelde hersencapaciteit dat kunnen ervaren, begrijpen en gebruiken.

De oermensen zullen geluiden vast en zeker hebben gebruikt/gemaakt om dieren na te bootsen, weg te jagen en te lokken, alsook om hun rituelen kracht (volume) bij te zetten. Zo is zingen eigenlijk melodisch praten, muzikaal praten. Een psalm bijvoorbeeld is een gezongen gebed, een muzikaal gebed.

Ik ben eens op internet gaan zoeken naar de eerste uitingen van muziek. Volgens de geraadpleegde bronnen zijn de oudste bewijzen van muziek maken gevonden van mensen die ongeveer 50.000 tot 10.000 jaar geleden leefden. Het waren jagers die in holen woonden en grottekeningen en voorwerpen hebben nagelaten, waaronder kleine instrumenten zoals diverse soorten fluiten (met en zonder vingergaten en gemaakt van verschillend – vaak dierlijk – materiaal).

Deze vondsten bewijzen dus dat men al heel lang geleden muziek maakte. Maar misschien brachten de mensen voor die tijd ook al muziek voort, op de een of andere manier. Dat er (nog) geen sporen van zijn gevonden, wil niet zeggen dat het niet bestond.

Gaandeweg werd de meerstemmigheid ontdekt (samenzang) en werden er steeds meer en betere instrumenten uitgevonden en gemaakt. Weer waren het de mensen in het oude Egypte (3300 voor Christus tot ongeveer 300 na Christus) die aan de wieg stonden van de moderne beleving van dans en muziek, namelijk als bron van vermaak, troost en ontspanning, inclusief optredens. Ook vereerden de Egyptenaren met hun muziek en dans hun goden. Uit die tijd zijn diverse lofzangen (hymnes) bewaard gebleven.

Uit ongeveer de 31ste eeuw voor Christus dateren de bewijzen voor de muziekbeleving van de Egyptenaren via reliëfs in tempels en tombes waarin dansen/dansers en mogelijk zelfs bepaalde, maar nog niet ontcijferde partituren werden afgebeeld. In die periode werd er in alle lagen van de bevolking muziek gemaakt, dus niet alleen bij de farao’s maar zelfs op de boerderijen en op het slagveld. De harp was een populair instrument.

De Grieken en later de Romeinen breidden het arsenaal aan instrumenten uit. In hun cultuur was muziek evenzeer heel belangrijk. Iedere Griek die scholing genoot, werd tevens muzikaal onderwezen.

Driehonderd jaar geleden zouden de eerste grote orkesten met strijkers, slagwerkers, koperblazers en houtblazers zijn ontstaan. Die orkesten bestonden meestal uit ongeveer 30 musici, terwijl de hedendaagse symfonie-orkesten honderd of meer muzikanten onder contract hebben staan.

Allengs werd de muziek steeds moderner. In de twintigste eeuw is het hard gegaan en kwam de nadruk steeds minder te liggen op de oude klassieke muziek. Heel veel muziekstromen werden toen populair waaronder de (militaire) Marsmuziek gevolgd door de Big Bands, de (religieuze, zwarte) Gospelmuziek, de Folkmuziek (volksmuziek), de Blues (klaagmuziek van de Afro-Amerikanen), de countrymuziek (de muziek van de immigranten – vaak boeren – in Amerika uit Engeland en andere delen van Europa) en ga zo maar door, waarna de popmuziek en de synthesizermuziek de rij sluiten.

Muziek, het soort muziek dat wordt gemaakt, is dus heel erg gebonden aan de (overheersende) cultuur en aan het tijdperk van dat moment. Muziek komt voort uit de collectieve behoeften en beleving van een groep mensen (afhankelijk van hun situatie) en heeft gaandeweg een sterke wisselwerking gekregen met andere kunstuitingen en culturele verschijnselen zoals de film, tv-producties, de mode, de dans, ballet en het toneel. Maar muziek is evenmin weg te denken uit de (duurdere) supermarkten en winkelcentra, uit de wachtkamer van de arts, in de stadions, op het vliegveld en op het trein- en metrostation, in de wellness-centra en ga zo nog maar oneindig door.

Muziek is een beetje het kloppend hart geworden van een van onze belangrijkste zintuigen, het gehoor. De zintuigen willen en ‘moeten’ we constant prikkelen, want stilte/geluidloosheid is haast geen optie meer.

Ook voor mij is muziek heel belangrijk. Ik zing al zolang ik kan praten. Dat doe ik zelfs op de fiets, en soms best luidkeels (vooral als ik goede zin heb). Als kind hield ik mini-concerten in de achtertuin van het ouderlijk huis. Dan bracht ik Nederlandstalige hits ten gehore, met het handvat van een springtouw als microfoon. Mooie, goede muziek bevestigt, buigt om of beïnvloedt de stemming waarin ik verkeer en kan me beroeren en ontroeren, ontspannen en vermaken. In ieder mens zit muziek!

 

 

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s