Waarom de Limburger het niet meer vertrouwt

Uit onderzoek en cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is gebleken dat nergens in Nederland het vertrouwen van de burgers in de politiek, de kerk en de media zo laag is als in Limburg. Hoe komt dit?

ECONOMISCHE FACTOREN

Indien de werkloosheid in Limburg (fors) hoger zou zijn of minder snel zou dalen dan in de meeste andere provincies van ons land, dan was de geringe fiducie van de burgers in de autoriteiten (deels) te verklaren, maar dit is niet het geval. Uit cijfers van het CBS blijkt juist, dat de werkloosheid in de meest zuidelijke provincie relatief laag is, net als in de provincies Utrecht en Gelderland.

In Groningen, Friesland, Zuid-Holland, Overijssel, Flevoland en Drenthe is de werkloosheid relatief hoger. Wel is het zo, dat in Limburg relatief veel armoede voorkomt, met name in de Oostelijke Mijnstreek, tegenwoordig Parkstad geheten. De lonen liggen er laag. In Kerkrade, Heerlen, Vaals en Brunssum is het gemiddeld inkomen dramatisch onder de maat, landelijk bekeken. Blijkbaar heeft dit gebied nog steeds niet de omslag kunnen maken van de mijnbouw naar een nieuwe, enerverende besteding en bestemming.

Mijn eigen ervaring is, dat er weinig creatieve, aparte en verschillende banen zijn in Limburg, terwijl de geografische afstand tot de Randstad – waar het wat dat betreft (meer) te doen is – eigenlijk te groot is. Dat kan tevens bij andere Limburgers zorgen voor frustraties én het gevoel gevangen te zitten op een weinig dynamisch eiland, met name in economische zin.

SOCIALE FACTOREN

Het is bekend dat in Limburg relatief veel PVV-stemmers en dus ontevreden (protest)stemmers wonen, al denk ik dat heel veel (chauvinistische) Limburgers op de PVV stemmen, omdat Geert Wilders als een van de weinige toonaangevende politici uit deze provincie komt en met een zachte g spreekt waardoor veel PVV-stemmers uit de zuidelijke provincie zich politiek vertegenwoordigd voelen. Relatief wonen er in Limburg helemaal niet zo heel veel allochtonen en al zeker niet zo heel veel allochtonen van niet-westerse afkomst. In Noord-Brabant zijn er veel meer AZC’s (Asiel Zoekers Centra) dan in Limburg. Dus ook daar kan het gebrekkige vertrouwen van de Limburger niet aan liggen: het is immers bekend dat nogal wat mensen bang zijn voor (grote groepen) mensen uit andere culturen.

HISTORISCHE FACTOREN

Okay, dan zou je nog kunnen kijken naar bewijzen van een historisch (gegroeid) laag vertrouwen, bijvoorbeeld door politieke, religieuze en culturele ontwikkelingen en invloeden van vroeger die zijn meegenomen naar onze tijd. Limburg heeft natuurlijk sterk te maken gehad met overheersingen door andere volkeren, zoals de Fransen, de Spanjaarden, de Duitsers (meerdere malen) en de Belgen. Als je regio vaak, lang en hevig het doelwit is geweest van vrijheidsberoving en ‘kolonisatie’ dan kan dat wat doen met het vertrouwen van de mensen in de mensheid. Maar ja, persoonlijk vind ik dit toch wat ver gezocht. Het zou nochtans een (kleine) rol kunnen spelen.

VERTROUWEN IN DE KERK

Dat het vertrouwen van de Limburger in de kerk laag is, zal te maken hebben met het seksueel maar ook emotioneel en psychisch misbruik binnen de katholieke kerk die in Limburg erg sterk vertegenwoordigd was en nog steeds is (heel veel jonge mensen laten hun kinderen toch nog altijd dopen en de communie doen). De Limburger mag dan niet zo openhartig zijn, maar heeft een hekel aan hypocrisie en precies dat is wat de katholieke kerk door menige provinciegenoot van mij wordt verweten: je reinste hypocrisie. Bovendien wordt het de kerk zeer kwalijk genomen niet (meteen) heel open en duidelijk schuld te hebben bekend voor met name het seksueel misbruik.

Maar er is meer. De hedendaagse Limburger heeft van de (groot)ouders gehoord hoe dominant de katholieke kerk was en dat wordt niet meer gepruimd. De katholieke pastoors kwamen tot de jaren zestig-zeventig de parochianen wel even aan de keukentafel vertellen hoe de mensen moesten leven, dat ze bijvoorbeeld weer een kind moesten maken of niet mochten gaan scheiden. Limburgers zijn eigenlijk heel emotioneel en resoluut en pikken dat niet meer. Ze zijn er klaar mee.

Kennelijk zijn er weinig of zelfs geen kerkvertegenwoordigers die in staat zijn om het geschonden vertrouwen te herstellen. Vaak zijn bisschoppen, pastoors en priesters toch oude, wat stoffige mannen van de oude stempel en die genieten niet meer het voordeel van de twijfel. De voormalige bisschop Gijsen van Roermond – die twee minderjarige jongens heeft misbruikt, de lul – wordt alom uitgekotst door alles en iedereen, terwijl de huidige bisschop – Frans Wiertz – geen dynamiek in de kerk en parochies en geen grote sympathie in de harten van de bevolking heeft kunnen implanteren. Misschien een beste man, maar hij spreekt lang niet zo tot de verbeelding als bijvoorbeeld de huidige paus.

Wiertz doet niets liever dan lezen en studeren in zijn eigen kamer. Hij komt – om de harten van de mensen te winnen – volgens mij te weinig onder de mensen, heeft te weinig een dynamische uitstraling, is niet mediageil en spreekt zich zelden op een populaire wijze uit over vraagstukken als armoede en ongelijkheid.

VERTROUWEN IN DE MEDIA

De Limburgers vertrouwen de media evenmin. Als geboren en getogen Roermondenaar en nog steeds woonachtig in het midden van de provincie weet ik dat de provinciegenoten al decennialang het gevoel hebben dat de media in Nederland veel te Randstad-gericht zijn en weinig aandacht en oog hebben voor Limburg en er zelden bivakkeren. Bijna alles van en op de nationale televisie speelt zich af in Noord-Holland, Utrecht en Zuid-Holland. Althans, zo voelt de Limburger dat.

De eigen krant – De Limburger – maar ook de provinciale tv- en radiozender L1 zijn er blijkbaar niet in geslaagd om de lezers, kijkers en luisteraars het gevoel te geven dat ze volledig transparant, objectief en onafhankelijk zijn.

VERTROUWEN IN DE POLITIEK

Onno Hoes die als burgemeester van Maastricht zijn geilheid niet kon bedwingen maar daar ook weer op werd afgerekend (sommige mensen vonden Hoes onbetrouwbaar, anderen vonden de mensen die hem zwart maakten hypocriet) en de kwestie rond de Roermondse politicus Jos van Rey van de VVD die volgens sommigen harder gestraft had moeten worden en die volgens anderen het slachtoffer werd van een laffe, onterechte persoonlijke aanval… Het zijn twee recente voorbeelden van politieke gebeurtenissen in Limburg die mede het vertrouwen hebben doen dalen.

Maar er komt nog iets bij. De PVV-stemmers in Limburg laken natuurlijk het feit dat hun Geert Wilders wordt buitengesloten door de andere partijen en door veel columnisten en journalisten hard wordt aangepakt. Alweer redenen om zowel de media als de politiek met de nek aan te kijken!

Anderzijds zullen er zat Limburgers zijn die het verschrikkelijk vinden dat uitgerekend een Limburgse politicus de polarisatie vetmest. Voor hen een reden te over om de politiek in de ban te doen of in elk geval te vervloeken.

DE VOLKSAARD

Ten slotte denk ik dat we niet voorbij mogen gaan aan de volksaard. Het is best mogelijk dat de Limburger van nature nou eenmaal wat wantrouwiger is aangelegd dan andere Nederlanders. Waarom? Daarom, de aard van het beestje!

Van Limburgers is bekend dat ze niet zo heel recht voor hun raap zijn. Dat kan het onderlinge wantrouwen voeden, zo van: ‘Die laat toch niet het achterste van z’n tong zien’ of  ‘die speelt toneel, die is hypocriet’.

Ik weet dat er in Limburg van oudsher rivaliteit is tussen de dorpen in een bepaalde streek en tussen de dorpen en de grote stad. Melick en Herkenbosch liggen drie kilometer van elkaar. Tussen deze dorpen liggen alleen maar akkers. Maar de wederzijdse antipathie jegens en de vooroordelen over elkaar zijn niet van de lucht. Vroeger was dat evenwel nog veel erger en leidde het geregeld tot vechtpartijen tussen de jongeren, of juist tot het negeren en ontwijken van elkaar. Echter, is dit in andere delen van het land echt wel anders?

Ik heb zelf ervaren en hoor van anderen dat de Limburger je er moeilijk tussen laat. De Bourgondiërs staan niet heel erg open voor en doen niet heel erg gastvrij, toegankelijk en soepel tegen nieuwkomers en mensen met een aparte levensstijl en een wat ander uiterlijk. Ze zijn chauvinistisch en als je hun dialect niet verstaat en/of niet spreekt, dan hoor je er al snel niet bij. Maar ook hier geldt: is dit elders in het land – met name in andere provincies buiten de Randstad – echt zoveel anders?

Toch vermoed ik dat de Limburger van nature (en vooral geconditioneerd door de omgang met andere provinciegenoten) een beetje achterdochtig is. In combinatie met sociale, religieuze, culturele, economische en politieke ontwikkelingen en invloeden heeft dit in Limburg geleid tot een gebrek aan vertrouwen.

PERSOONLIJK

Hoe het is gesteld met mijn eigen vertrouwen? Welnu, ik ben altijd heel verdeeld, een vat vol gemengde emoties en meningen. Ik heb ervaren dat het geheel van het individu (al dan niet binnen een organisatie) afhangt of je iemand of een instantie kunt vertrouwen. Ik heb geen optimistische mens- en maatschappijvisie. Ik vind weinig mensen echt moedig, wijs, leuk en briljant en weinig organisaties en instanties eerlijk, rechtvaardig en oprecht. Ik heb de afgelopen twee lustra vervelende ervaringen gehad met werkgevers, het UWV en scholen, maar net zo goed met burgers. Echter, ik heb daarnaast ervaren, dat er wel degelijk mensen zijn die je positief verrassen, die aantonen eerlijk te zijn, ruggengraat te hebben en die hun beloftes nakomen.

En: ik ben geen haar beter dan andere mensen en heb zelf ook wel eens het vertrouwen van mensen geschonden.

Ik kan niet eenduidig zeggen dat ik de kerk, de media en de politiek wantrouw of vertrouw. Dat hangt af van het handelen van de individuen en organisaties. Soms word je vertrouwen beschaamd en een volgende keer word je vertrouwen beloond of zelfs hersteld.

Als ze aan mij zouden vragen of ik vertrouwen heb in de kerk, de media en de politiek, dan zou ik dus geen absoluut antwoord – geen definitieve ‘ja’ en geen definitieve ‘nee’ – willen geven.

Maar volgens mij wringt daar de schoen een beetje, althans deels: mensen geven steeds maar weer weinig uitgewerkte, onderbouwde en uitgebreide antwoorden en meningen en nemen niet meer de tijd om naar een langdurig commentaar te luisteren. Men neemt te weinig tijd om een en ander te analyseren en men onthoudt zich van evenwichtig commentaar: de kritieken zijn vaak veel te snel, te kant en klaar, te ondoordacht, te weinig origineel en te eenzijdig.

We moeten toe naar het streven naar uitgebalanceerde visies en uiteenzettingen, zelfs wanneer het gaat om pure gevoelskwesties. Men dient de tijd te nemen een kwestie en de eigen gevoelens te onderzoeken en men moet daarbij openheid en eerlijkheid nastreven, in de eerste plaats eerlijkheid naar zichzelf toe. Wetenschappelijke feiten en de eigen ervaringen moeten aan elkaar gekoppeld of genaaid worden.

Dan kom je niet meer tot die nietszeggende, verderfelijke instant-conclusies en blijf je niet alleen maar aan de oppervlakte en op één terrein graven.

Weinig is absoluut. Dat is misschien wel het enige dat absoluut waar is.

Ook vertrouwen en het gebrek daaraan zijn geen zwart-wit-verhalen.

HOE HERSTEL JE HET VERTROUWEN VAN DE LIMBURGERS?

Welnu, op deze vraag heb ik echt geen antwoord. Is er wel een oplossing? Maar: is het dalende of gebrekkige vertrouwen van de Limburger eigenlijk wel zoveel meer dan een bepaalde onbestemde onvrede, in combinatie met de misschien wel wat achterdochtige aard? Is er wel een probleem dat moet worden opgelost? Of maken we het probleem juist groter door er te veel aandacht aan te besteden? Alles wat je aandacht geeft, groeit, dus…

Door toekomstige ontwikkelingen neemt het vertrouwen misschien ook wel weer toe. Mogelijk door – in mijn optiek – niet zo heel positieve ontwikkelingen, zoals een premierschap van Wilders. Een groot vertrouwen van het volk wil dus niet altijd zeggen dat het feitelijk goed zit. Het zegt wel iets over de beleving van de mensen. Een gebrek aan vertrouwen betekent niet automatisch dat er feitelijk iets heel erg scheef zit. Wellicht is het gebrek aan vertrouwen wel onterecht en een signaal van onnodige ontevredenheid en angst.

http://www.rolanddanckaert.nl

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s