Het weer krijgt het heen en weer van klimaatverandering

Gisteren liet vrouwlief me een op internet gepubliceerd amateurfilmpje zien van grote wateroverlast in het centrum van de beminnelijke Duitse stad Aken waar wij regelmatig vertoeven. In sommige winkelstraten stond het water tot op heuphoogte en in een paar winkels stormde het wassende water de trappen af. Een paar dagen daarvoor zagen we beelden van met water en modder ondergelopen huizen in Zuid-Limburg, op 25 kilometer van waar wij wonen. Ondertussen is de grond van onze tuin werkelijk kurkdroog en het gras vergeeld als de bladzijden van een antiek boek. Tegenwoordig sta ik tot in november onkruid te wieden in onze tuin. Het weer is van slag. De klimaatopwarming is evenwel nog maar pas begonnen…

Het klimaat en daarmee het weer is VAN NATURE altijd aan veranderingen onderhevig geweest. Alles is veranderlijk, in beweging. Niets blijft hetzelfde. Dat is een wetmatigheid. Echter, sinds de jaren 50 van de vorige eeuw verandert ons klimaat en dus ook het weer niet alleen door natuurlijke oorzaken, maar tevens door de broeikasgassen die wij uitstoten met ons verkeer, de intensieve veeteelt en de industrie waardoor overigens de luchtkwaliteit alarmerend is en veel meer mensen dan voorheen ziek worden en vroegtijdig sterven door bijvoorbeeld fijnstof en zuurstofgebrek. En dan heb ik het nog niet over de baby’s die geboren worden met afwijkingen en ziekten, mede door de vervuilde lucht (laat staan als de zwangere moeder ook nog eens rookt en/of alcohol-verslaafd is).

In tegenstelling tot sommige mensen maak ik mij zorgen en druk om die klimaatverandering door menselijk handelen. De transitie naar een meer duurzame en milieuvriendelijke maatschappij komt wat mij betreft veel te traag op gang. Anderzijds ben ik blij dat er eindelijk meer bewustwording is omtrent dit probleem en de mogelijkheden/oplossingen, maar het kan en het moet volgens mij allemaal veel sneller en beter.

IK BEN ZELF GEEN HAAR BETER

Onderwijl moet ik toegeven dat ikzelf een marginale bijdrage lever of kan leveren aan het tegengaan van een verdere klimaatopwarming door de mens. Zoals de meeste mensen scheiden wij netjes ons afval, brengen we oude of afgedankte kleren en schoenen naar de kledingcontainers, nemen we zelf (vaak oude plastic) tassen mee om onze aankopen in te doen, douchen we kort en zetten we de verwarming zo laag mogelijk en zelfs in de winter al om 19.00 uur op de laagste stand. Ons huis is redelijk goed gesoleerd. Steeds vaker doe ik biologische producten in ons winkelwagentje, mits het niet te duur is. Daarbij ben ik iemand die heel weinig nieuwe spullen aanschaft. Ik draag zelfs kleren die 20 jaar oud zijn. Ook meubels, schoenen en apparaten moeten echt aan vervanging toe zijn, wil ik nieuwe kopen. Mijn smalle beurs maar ook mijn onthechting als het gaat om bezittingen en modetrends staan aan de wieg van het feit dat ik een minimalistische consument ben. Ik wil liever beleven dan bezitten.

Echter, aan de andere kant maken we dankzij de prijsvechters vier tot vijf vliegreizen per jaar, eten we vlees (van de slager én de supermarkt) en rijden we met z’n viertjes behoorlijk wat kilometers. Dat past niet in een idealistisch, milieuvriendelijk en duurzaam leefpatroon. We hebben de mogelijkheden, vinden het fijn en zijn het inmiddels gewend om heel goedkoop met Easyjet of Ryanair te vliegen, en de auto is nog altijd de meest comfortabele, meest praktische en goedkoopste manier van privé-vervoer, zeker als het gaat om wat langere afstanden. Als de treinen en (eco-)bussen vaker zouden rijden, uitmuntend en vaker op elkaar zouden aansluiten, je overal zouden kunnen afzetten en goedkoper zouden zijn, dan zouden we daar beslist gebruik van maken. Maar het milieuvriendelijke , intensieve, comfortabele en goedkope openbaar vervoer zal wel nooit van de grond komen.

Het geld voor bijvoorbeeld spectaculair goed en intensief, spotgoedkoop en milieuvriendelijk openbaar vervoer is er wel degelijk. Er is voldoende kapitaal. Echter, dat kapitaal is in handen van een relatief kleine groep super-kapitalisten die hun geld liever voor andere doeleinden aanwenden. De oneerlijke verdeling van het beschikbare kapitaal en de stompzinnige prioriteiten van de samenleving en de groot-geld-bezitters zal altijd het grote probleem blijven. Wie niet wilt delen en opofferen, houdt de ontwikkeling van de samenleving in de breedste vorm tegen. Wie de middenklasse en onderlaag geen cent (extra) gunt en schenkt, verergert alle mogelijke problemen op deze wereld. Met schenkingen van grote bedragen voor de juiste doeleinden en de juiste aanwending van dat geld zou de maatschappij zo verschrikkelijk opknappen!

We zijn allemaal maar mens, en je leefpatroon helemaal omturnen, dat doe je niet zomaar. Laat ik het bij mezelf houden, als voorbeeld. Wij hebben bijvoorbeeld niet (meer) het geld om te investeren in zonnepanelen. Oké, als we al het geld dat we uitgeven aan reizen en leuke-dingen-doen, zouden reserveren voor de zon-energie, dan konden we misschien zonnepanelen op ons dak kunnen leggen. Maar we willen ook een beetje leuk leven. We moeten vanwege onze financiële situaties keuzes maken, en het is niet meer dan menselijk, wenselijk en natuurlijk dat we dan ook voor ons geluk en plezier kiezen en niet alleen maar aan de klimaatopwarming denken.

Het is geen pathetisch excuus, maar een feit dat ons leven al ingewikkeld, stroef en moeizaam genoeg is, al hebben we enkele enorme zegeningen waar we immens dankbaar voor en blij mee zijn. We willen die korte tijd dat we op aarde zijn en toch al zo tegen de stroom in moeten roeien en zwemmen een beetje goed voor onszelf zorgen en genieten. Wat hebben onze kinderen aan ons en mijn vrouw en ik aan elkaar als we wel zonnepanelen op het dak hebben liggen, maar door het financiële offer dat we daarvoor hebben moeten brengen helemaal geen leuke dingen meer kunnen doen?

Ja, met de fiets naar het bos gaan, is ook fijn, maar we willen meer en zijn gewend aan meer. Reizen zit in ons bloed. Uitstapjes maken, doet ons goed. En we zijn Bourgondiërs. We houden van alles dat lekker, fijn, leuk en mooi is.

Ik vind het heus wel jammer dat ik niet duurzamer kan en wil leven, maar een schuldgevoel heb ik daar niet over. Ik weet van mezelf bovendien dat ik niet hypocriet ben: mijn bekommernis om Moeder Aarde en onze toekomstige generaties is oprecht en ik leef – toegegeven: misschien ook wel door de smalle beurs – niet erg verslindend. Daarnaast kan ik door mijn situatie niet duurzamer leven. Met mijn pleinvrees is het geen optie om naar de bushalte te wandelen of de fiets te pakken naar de stad. Dus wordt het de auto die ik zo dicht mogelijk bij de bibliotheek, de bakker, de supermarkt of het gezellige etablissement parkeer. Je hebt nou eenmaal mede te maken met een individuele situatie, op financieel en medisch gebied.

Op grote schaal heb je evenzeer te maken met individuele situaties, wensen en belangen. Een veehouder die de grond, de energie, de apparatuur en het geld heeft om 120 koeien te houden, van z’n vak houdt en daar redelijk mee verdient, zal niet graag willen omschakelen naar een kleinschalig, biologisch melkveebedrijf. Zo’n make-over gaat gepaard met ontzettend veel gedoe en kost klauwen vol met geld. Een bedrijf als Shell zal het liefst aardolie willen blijven winnen en haar positie op de handelsmarkt willen handhaven en zelfs verbeteren. Dat is logisch.

De wereldmaatschappij kan volgens mij alleen maar transformeren naar een duurzamere samenleving op een verantwoorde, geleidelijke manier. Maar ook weer niet zo stroperig als het nu gaat. Of misschien is sneller ook wel (nog) niet verantwoord? Zolang de rampen ons niet blijven overspoelen en de catastrofe nog niet te erg is, zullen we niet het gevoel hebben van ‘nood breekt alle wetten’ en dus niet rigoureus een omslag gaan maken. Dat kun je feitelijk niemand kwalijk nemen. Of het verstandig is, is een tweede. Maar een mens is nou eenmaal meer dan een pragmatisch, rationeel wezen.

KLIMAATOPWARMING

Ondertussen trekt het klimaat zich niks aan van onze dilemma’s. Het gaat haar eigen gang, inclusief het effect van onze beïnvloeding. De aarde blijft opwarmen door onze onnatuurlijke broeikasgassen zoals CO2 (door verkeer, industrie, fossiele brandstoffen, intensieve veeteelt). Er  zit 40 procent meer CO2 in de lucht dan twee eeuwen terug. Die onnatuurlijke broeikasgassen komen bovenop de natuurlijke CO2 en waterdamp, en samen houden ze de warmte van de zon nog beter en langer vast. De temperaturen stijgen daardoor twee keer zo snel met als gevolg dat de aarde een hogere oven-stand heeft gekregen. Het klimaat verandert onvermijdelijk. Van de afgelopen zestien jaar waren er veertien die warmer waren dan ooit eerder gemeten. Vulkaanuitbarstingen en extra zon-activiteit zouden een extra duit in het zakje doen.

Over tachtig jaar zou het gemiddeld 4 graden warmer kunnen zijn op aarde. En nu al stijgt de zeespiegel dramatisch doordat de gletsjers en ijskappen op Groenland en Antarctica in een ijzingwekkend tempo smelten. De permafrost (bevroren bodem op de Noordpool) ontdooit. Door de verstedelijking (in steden is het warmer en kan het regenwater door al het asfalt en de betegeling en weinig groen moeilijk de grond in weg lopen), de betegeling in onze tuinen en het kappen van de regenwouden kan het vele water moeilijker weg en staan steeds vaker steden blank en lopen ook in dorpen straten en kelders onder.

Het weer wordt steeds extremer. Dat zien we nu al gebeuren: meer zware stormen en tornado’s, ook in gebieden waar dat vroeger haast nooit voorkwam. Meer extreme droogte en buitenissige regenval (vaak plaatselijke wolkbreuken, wolken die blijven hangen boven een gebied en helemaal leeg stromen). Warmere en nattere winters, een langgerekt, nat najaar en hetere, drogere zomers. Met alle gevolgen van dien voor de oogsten (steeds vaker mislukken oogsten) en dus voor onze wereldwijde voedselvoorziening (en de prijzen van voedsel!), het ecosysteem, onze veiligheid én onze gezondheid (meer sterfte door hittegolven in de zomer en meer aandoeningen aan de luchtwegen, bijvoorbeeld door een langer pollen-seizoen). Er komt steeds minder of slechter drinkwater en water om de akkers te besproeien. Tegelijkertijd meer overstromingen. De oceanen verzuren waardoor de koraalriffen kunnen afsterven en dientengevolge vissen en planten in zwaar weer komen. Het aantal bosbranden neemt toe. De klimaatverandering zorgt in bepaalde gebieden voor nieuwe ziekten onder mensen en gewassen, doordat andere insecten en bacteriën hun intrede doen.

NIET DOEMDENKEN

En toch moeten we niet doemdenken. Het is niet zo dat de klimaatverandering één groot doemscenario is die het einde der tijden voor de mensheid aankondigt. Ja, de situatie is nijpend en er zullen meer slachtoffers gaan vallen (vooral onder de arme mensen), het aantal natuurrampen en daarmee het aantal sociale, economische, financiële en menselijke drama’s zullen toenemen… maar we zijn heus niet reddeloos verloren. Dankzij de techniek en de bewustwording zullen we spectaculair gaan consumanderen, schades kunnen voorkomen en herstellen en oplossingen vinden en toepassen.

Er zullen zelfs bedrijfstakken en groepen mensen zijn die juist voordeel halen uit de veranderingen. We zijn in staat om de uitdagingen het hoofd te bieden. De gevolgen van de klimaatproblemen activeren misschien wel de vindingrijkheid en hulpvaardigheid van en de saamhorigheid onder de mensen. Het bedwingen zal niet zonder slag of stoot gaan, maar ik verwacht niet dat de mensen over 150 jaar niet meer zullen bestaan door de opwarming van de aarde. Wat zou ik tegen die tijd graag weer even tot leven worden gewekt om te zien hoe mijn eventuele achterkleinkinderen leven, en in wat voor wereld…

http://www.bloggers.nl/rolanddanckaert

 

 

 

 

 

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.